Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

De economische verwachtingen voor 2014

13 januari 2014 - In een interview met de Financial Times waarschuwt de Turkse minister van Financiën Mehmet Şimşek voor de negatieve gevolgen van het corruptieschandaal op de Turkse economie. Volgens Şimşek zouden de grootschalige arrestaties en de twijfels over de machtenscheiding in Turkije investeerders kunnen afschrikken. Het door Şimşek als ‘politiek gemotiveerd’ omschreven corruptieschandaal heeft volgens critici ook zijn effect op de lira gehad. Tegenover de dollar daalde de waarde van de lira sinds de eerste arrestaties op 17 december met 7,5%, waarmee de lira opnieuw een recordlaagte bereikte. De waarde van de lira daalde in december met 4,9%, na de Argentijnse peso wereldwijd de sterkste daling. Momenteel wordt er per dollar 2,17 lira verhandeld. 

Verschillende Amerikaanse kredietbeoordelaars hebben hun zorgen geuit over de politieke ontwikkelingen in het land. Hoewel Moody’s en Fitch op dit moment geen verlaging van de kredietwaardigheid verwachten zou volgens Fitch een aanblijvende politieke instabiliteit schade aan de Turkse economie kunnen toebrengen. Het grootschalige corruptieonderzoek heeft inmiddels geleid tot het aftreden van drie ministers en tot ontslag van honderden politiefunctionarissen en ambtenaren op het ministerie van Financiën. Ook poogt de regering met een wetswijziging rechtercommissarissen te verplichten om hun meerderen in te lichten over toekomstige operaties en daarnaast meer zeggenschap te krijgen bij de aanwijzing van rechters en openbare aanklagers. ‘Als het corruptieschandaal blijft voortduren, zou het de regering en haar vermogen om tijdig in het economisch beleid in te grijpen kunnen ondermijnen’, aldus een woordvoerder van Fitch.

Ondanks de toenemende problemen van de Turkse economie wordt een grote crisis vooralsnog niet verwacht. Het Turkse bedrijfsleven staat bijvoorbeeld nog sterk. Fusies en overnames leverden in 2013 $15,7 miljard op. Volgens Reuters een daling van 9% ten opzichte van 2012 maar een stijging van 66% ten opzichte van 2011. Ook de industriële output is in 2013 gestegen, de indexcijfers voor de maand november geven een groei van 4,7% aan ten opzichte van november 2012. Daarentegen blijft de afhankelijkheid van buitenlandse investeringen zorgwekkend aangezien de Turkse Centrale Bank slechts $40 miljard aan internationale reserves bezit. Voor het jaar 2014 verwacht de Britse bank Barclays dat de Turkse economie $217 miljard aan buitenlandse financieringen nodig zal hebben: $164 voor aflopende schulden en $53 miljard voor het handelstekort. Toch verwacht Barclays geen problemen zolang Turkije toegang blijft houden tot de internationale kapitaalmarkten. Politieke stabiliteit is daarbij wel een vereiste.

De zwakte van de lira is deels te verklaren door het feit dat veel investeerders overgegaan zijn op het opkopen van valutatermijncontracten om zich te beschermen tegen de schommelende wisselkoers van de lira. Volgens een woordvoerder van de Société Générale is er geen sprake van een massale terugtrekking van buitenlands kapitaal. Ook Capital Economics in Londen verwacht geen ingrijpende problemen in 2014. Hoewel de Turkse buitenlandse schuld bij individuele firma’s voor problemen kan zorgen wordt er geen crisis van de algehele Turkse economie verwacht. De Turkse lira ondervond in 2008 al een depreciatie, hoger dan in 2013. Volgens Capital Economics is er wel een grote kans op een geleidelijke toenemende druk op de economie in 2014. Door de waardedaling van de lira zullen de kosten voor buitenlandse leningen stijgen waardoor bedrijven minder zullen investeren. Dit kan resulteren in een stijgende werkloosheid wat ook de binnenlandse consumptie kan doen afnemen.

De waardevermindering van de lira zal spoedig zijn effect hebben op de inflatie. Deze bedroeg in december 7,4%. Zo zullen de kosten van import hoger uitvallen, wat nog verder zal drukken op het tekort op het al recordhoge tekort op de lopende rekening. Naar verwachting zal het tekort van 6,1% van het BNP in 2013 stijgen naar 7,1% in 2014. Aangekondigde belastingverhogingen op auto’s en mobiele telefoons en accijnsverhogingen op tabak en alcohol zullen ook bijdragen aan een hogere inflatie, naar verwachting met één procentpunt.

Voor de eerste helft van 2014 verwacht de minister van Financiën een lagere groei van de Turkse economie dan in de voorgaande jaren. Behalve de huidige binnenlandse politieke en economische problemen krijgt de Turkse economie ook te maken met een afbouw van de stimuleringsprogramma van de Federal Reserve. Turkije wordt daarom veelvuldig in de rij van ‘Fragile Five’-landen geplaatst, de opkomende economieën die het hardst getroffen zullen worden door een einde aan de Amerikaanse opkoop van obligaties. Desondanks maakte Şimşek optimistisch bekend dat de groei over 2014 4% zou kunnen bedragen. Hij hoopt dat aantrekkende Europese economieën meer buitenlandse investeringen zullen opleveren. Daarnaast verwacht hij dat als gevolg van de zwakke lira het tekort op de lopende rekening zal afnemen. De econoom Emre Deliveli van Hürriyet Daily News is minder optimistisch en voorspelt een groei van 2 tot 3%. Ook uit hij zijn zorgen over de mogelijke politieke gevolgen van de werkloosheid onder de jonge en groeiende bevolking van Turkije. Volgens analisten is een groei van 3% nodig om de werkloosheid, die momenteel bijna 10% bedraagt, niet verder te doen stijgen. 

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...