Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Turkse economie: een oproep tot formalisering?

8 mei - De Turkse economie wordt niet langer gezien als een onverdeeld succes. Zowel de overheid als de zakenwereld erkennen dat de spectaculaire groei van de Turkse economie van het laatste decennium langzaam tot een halt komt. De stagnatie heeft verschillende redenen, van wisselkoersschommelingen tot regionale problemen. Eén factor is echter de hoofdoorzaak van de achteruitgang, namelijk het aandeel van de informele sector. 

De informele sector beslaat de economische activiteiten die ontsnappen aan de verplichte belastingen en aan sociale zekerheidssystemen. Dit heeft negatieve economische en sociale gevolgen, waaronder oneerlijke concurrentie, corruptie, verslechterde arbeidsverhoudingen en een begrotingstekort. Het bestrijden van de informele sector vereist politieke scherpzinnigheid en de bereidheid van de overheid om pijnlijke beslissingen te nemen om vooruitgang te boeken op  lange termijn. Dit is natuurlijk een zeldzame combinatie en Turkije is geen uitzondering.

Trage vooruitgang
Naar schatting omvat  de informele sector in Turkije momenteel 27,2% van het GDP, een daling van ca 5 %  sinds 2003. Slechts enkele analisten denken dat het rond de 40-50% ligt. De overheid heeft de afgelopen jaren strategieën ontwikkelend om het systeem te verbeteren. Het laatste actieplan tegen de informele sector werd bekend gemaakt in januari 2015 en bevat maatregelen die het aandeel van de informele sector met nog 5% moet doen dalen tot 2018. De twee hoofddoelen zijn, naast een strengere controle, het maken van een sectorspecifieke diagnose door het betrekken van belanghebbenden en het opzetten van een beloningssysteem. Het actieplan bevat ook enkele cruciale maatregelen, zoals het uitsluiten van bedrijven van overheidsopdrachten die niet-geregistreerde werknemers aannemen of bedrijven strenger beboeten voor belastingontduiking, het verhogen van de controle van de privésector en bedrijven aanmoedigen om meer vrouwen aan te nemen.

Ook hier geldt echter dat uitvoering de sleutel is tot succes. De bestrijding van de informele sector tijdens de periode dat de regerende AKP aan de macht is verloopt traag. Turkije’s informele sector is nog steeds groter dan het Europese gemiddelde, dat op 19,2% stond in 2012. Volgens het Turkse Statistisch Instituut is de informele sector het grootst binnen de landbouwsector, waarbij meer dan 81,1% van de werknemers niet binnen het sociale zekerheidssysteem valt. Na landbouw volgen de sectoren bouw/constructie, de energiesector en het toerisme.

Afbreuk aan eerlijke concurrentie
Toevallig zijn deze sectoren de groeimotoren van de Turkse economie en bovendien spelen ze een grote rol in de totale werkgelegenheidscijfers. Het verhogen van de marktvoorwaarden en het zorgen voor concurrentie met eerlijke regels zijn daarom cruciaal om innovatie en verhoging van toegevoegde waarde te bevorderen. Dit is echter makelijker gezegd dan gedaan. Volgens de fifth round of Business Environment and Enterprise Performance Survey (BEEPS) van 2013-2014 die is uitgevoerd door de European Bank for Reconstruction and Development en door de World Bank is de concurrentie vanuit de informele sector een belangrijk obstakel voor Turkse bedrijven.

Het politieke klimaat is niet bijzonder behulpzaam. Het is waar dat de Turkse minister-president Ahmet Davutoğlu van het minimaliseren van de informele sector een prioriteit heeft gemaakt, maar het blijft afwachten hoe de agenda zal worden geïmplementeerd in de loop naar de verkiezingen in juni 2015. Turkije’s track record geeft niet veel hoop voor de toekomst. Desalniettemin zal de informele sector een groot obstakel zijn dat aangepakt moet worden, wat de verkiezingsuitslagen ook zullen zijn.

 

Door: Emre Dogru van StratejiCo
Vertaald uit het Engels

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...