Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Het economisch dossier van Turkije: 2015 tot zover

18 augustus 2015 - De onrust in Turkije van de afgelopen maanden heeft zijn weerslag op de landelijke economie. De Turkse lira is in de afgelopen maanden flink gedaald en de economische groei is in de dertien jaar waarin de AKP het land heeft geregeerd niet eerder zo laag geweest. Deze stagnatie heeft ten eerste te maken met de politieke onzekerheid waarin het land nu verkeert; van een coalitie is niets terecht gekomen en na de deadline van 23 augustus is de president, Recep Tayyip Erdoğan, bij wet gemachtigd om nieuwe verkiezingen aan te kondigen. Ten tweede wordt het land geteisterd door een golf van geweld sinds de aanslag in Suruç met als gevolg dat investeerders en toeristen worden afgeschrikt. In het licht van deze tegenslagen zijn de targets die door de AKP gesteld zijn voor de Turkse economie in 2015 niet haalbaar. Dat was ook het geval in de periode 2012-2014.

Ook heeft de Turkse regering zes miljard dollar aan hulpverlening uitgegeven voor de bijna twee miljoen vluchtelingen in Turkije, terwijl internationale donaties een bescheiden 400 miljoen dollar bedragen.

Daling van de Turkse lira

De Turkse lira heeft een laagterecord bereikt en is dit jaar maar liefst 18 % gedaald. Hiermee presteert de Turkse lira samen met de Braziliaanse real het slechtst van valuta’s van landen met een ontwikkelende economie. De vruchteloze coalitiebespreking tussen de conservatieve AKP en de sociaaldemocratische CHP heeft tot gevolg gehad dat op 13 augustus de waarde van de lira met 3 % is gedaald. Minister van Financiën Mehmet Şimşek heeft ervoor gewaarschuwd dat de Turkse lira mogelijk permanent in waarde kan dalen en dat de rentevoet aanzienlijk kan stijgen.

Afname in export

De economische groei wordt belemmerd omdat er minder vraag is naar Turkse producten. In juni bedroeg de export vanuit Turkije 150.8 miljard dollar over een periode van een jaar; een jaar geleden was dit 157.6 miljard dollar. Het is mogelijk dat er in de loop van het jaar een verschil zal ontstaan van 20 miljard dollar ten opzichte van 2014. De export heeft in de maanden januari tot en met juli 80 miljard dollar bijgedragen aan de Turkse economie in het jaar 2014; dit bedrag is in 2015 gedaald naar 73.3 miljard dollar in dezelfde periode van dit jaar.

Er is echter hoop op verbetering. De Europese Unie is de grootste markt voor de exportproducten van Turken. Nu daar een lichte groei te zien is in de economie is er de hoop dat de vraag naar Turkse goederen zal toenemen.

Directe buitenlandse investeringen

Buitenlandse investeerders zijn terughoudend vanwege de politieke instabiliteit in het land. Kapitaalinstroom vanuit het buitenland is nodig om te voorkomen dat het tekort op de lopende rekening en de staatsschuld verder oplopen. Minister van Economie Nihat Zeybekçi benadrukt daarom het belang van het zo snel mogelijk vormen van een regering die in staat is om structurele hervormingen door te voeren.

In de eerste vier maanden van 2015 hadden directe buitenlandse investeringen een waarde van 4.03 miljard dollar, 22.6 % minder dan in de eerste vier maanden van 2014.

Toeristische sector op z’n retour

Vakanties in Turkije worden meestal in euro’s geboekt en met name nu is dat nadelig voor de toeristische sector, gezien de sterke daling van de lira ten opzichte van de euro. Daarbij is het aantal toeristen dat dit jaar in Turkije op vakantie gaat aanzienlijk minder dan in de jaren daarvoor. Er is een sterke afname te zien in het aantal Britse en Russische toeristen dat het land bezoekt, terwijl juist deze twee groepen een belangrijke bijdrage leveren aan de toeristische sector in Turkije.

Met name het aantal Russische toeristen is flink afgenomen: 25 % procent minder dan vorig jaar. Dit heeft mede te maken met de economische tegenslagen in Rusland. De onrust in Turkije speelt echter ook een rol. In het eerste halfjaar van dit jaar is de Turkse toeristische sector met 9 % gedaald ten opzichte van dezelfde periode in 2014. Voor het eerst in vijf jaar is een daling te zien in de Turkse toeristische sector en de verwachting is dat er vijf miljard dollar minder gegenereerd zal worden dan in 2014.

Privatiseringen

Privatiseringen in de periode 1986-2002 hadden een waarde van in totaal acht miljard dollar. In de periode 2003-2015 schoot dit bedrag naar 61.8 miljard dollar. Deze opbrengsten zijn voornamelijk gebruikt om schulden te betalen en tekorten te overbruggen.

Het tekort op de lopende rekening en de staatsschuld

Het tekort op de lopende rekening was in juni 3.4 miljard dollar, weliswaar één miljard dollar minder dan in de maand daarvoor, toen het tekort 4.4 miljard dollar was. Het totale tekort was in juni over een heel jaar berekend op 44,7 miljard. Hierin is geen groot verschil te zien met dezelfde periode in het voorgaande jaar.

De staatsschuld van Turkije is niet eerder zo laag geweest: 33 % van het Bruto Binnenlands Product. Het gemiddelde in de EU ligt op 93.9 %.

De economische groei

De gemiddelde jaarlijkse groei van de Turkse economie was tussen 1946 en 2002 5.1 %. Van 2003 tot 2014 was dit percentage gemiddeld 4.7 % waarbij met name tussen 2007 en 2014 het gemiddelde langzaam maar zeker daalde naar 3.3 %. Het groeipercentage voor dit jaar is tot zover 2.4 %.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...