Valt het mee of valt het tegen? De economische resultaten en perspectieven van Turkije

19 september – Turkije bevindt zich op het moment in zwaar weer. De Turkse politiek is minstens tot aan de nieuwe verkiezingen beland in een impasse; de strijd tussen de PKK en de Turkse overheid is weer in alle hevigheid opgelaaid; binnenlandse en buitenlandse media wordt het uitoefenen van onafhankelijke journalistiek steeds moeilijker gemaakt en het Syrische vluchtelingendrama neemt alleen maar grotere vormen aan. De Turkse economie is ondertussen allerminst gebaat bij dit instabiele en onzekere politieke en maatschappelijke klimaat. In hoeverre heeft de Turkse economie te lijden onder  de huidige interne en externe problematiek in Turkije?

De verwachtingen omtrent de groei van de Turkse economie (BBP) en het terugdringen van het tekort op de lopende rekening moeten voor heel 2015 worden bijgesteld. Waar een groei van ongeveer 4% werd verwacht in 2015, stellen experts van de Wereldbank in de Turkey Regular Economic Note July 2015 dat de groei van Turkije’s economie waarschijnlijk rond de 3% zal eindigen. Ook de prognose voor wat betreft de inflatie over 2015 moet worden aangepast. Deze zal waarschijnlijk rond de 7% zal uitkomen, in plaats van de geraamde 5%.
                Het tekort op de lopende rekening is altijd de zwakke plek in de Turkse economie: er wordt meer geïmporteerd dan geëxporteerd en buitenlandse investeringen blijven achter. De economen vanFocusEconomics schatten het voor 2015 wederom somber in: het tekort op de lopende rekening zal volgens hen oplopen tot 4,9% van het BBP, waar de Wereldbank stelt dat het tekort ongeveer 4,6% zal bedragen. Tenslotte staat de Turkse lira er eveneens zwak voor. De ratio lira-dollar is niet hoopgevend vanuit Turks perspectief, met een waarde die de afgelopen weken schommelt tussen de 2,50 lira en 3,00 lira per Amerikaanse dollar. 
                Dat het de Turkse economie in deze context niet voor de wind gaat, moge dus duidelijk zijn. Echter, uit een rapport van OESO – de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling – van 14 september 2015 volgde dat Turkije de derde plek bezet voor wat betreft groei in het tweede kwartaal van 2015, vergeleken met de rest van de G20-landen. Daarnaast blijft een jaarlijks groeipercentage van 3% achter bij de verwachtingen, maar dit is tegelijkertijd nog steeds beter dan menig Europees land in deeurozone. Met andere woorden, wat betekenen deze tegenvallende cijfers nu eigenlijk voor Turkije?

Daar zijn de meningen over verdeeld. Zelfs binnen het huidige overgangskabinet worden de resultaten verschillend geïnterpreteerd, zo bleek afgelopen week toen zowel minister van Financiën Şimşek als de minister van Economie Zeybekci hun licht lieten schijnen op de situatie. Şimşek ziet de teruglopende economische cijfers als een waarschuwing voor het huidige instabiele politieke klimaat. Hij liet optekenen dat zolang politieke stabiliteit en een toewijding ten aanzien van de hervormingsagenda zullen ontbreken, verdere economische verliezen het gevolg zullen zijn. In een interview met Kanal 7 voegde hij daar nog aan toe dat onder deze omstandigheden de doelen die gesteld zijn voor 2023 nu al als onhaalbaar moeten worden beschouwd.
                Şimşek’s collega in het overgangskabinet van minister-president Davutoğlu, minister van Economie Zeybekci, kwam niet tot dezelfde conclusies. In een artikel in Hürriyet, waarin Ceybekçi wordt geciteerd, wordt vermeld dat ‘de [Turkse] budget-cijfers één van de beste ter wereld’ zijn. Hij noemt de devaluatie van de Turkse lira van de afgelopen weken een ‘financieel resultaat’ en ‘voornamelijk [gebaseerd op] speculatie’: “Meerdere munten hebben te maken met devaluatie, terwijl de onze tot en met juni in een betere positie verkeerde dan de andere”. Hij voegde daar aan toe dat er in de basis-indicatoren, zoals de lopende rekening, groeicijfers, kapitaalratio’s en dergelijke, geen tekenen van een crisis te bekennen zijn. 
                Buiten het kabinet bestaan er ook verschillende geluiden. De partijdigheid van de belangrijkste media blijkt uit de wijze waarop ze hun eigen analyse van de feiten brengen. Hoewel de regeringsgezindeSabah een aantal dagen geleden als headliner in het nieuws overbracht dat Turkije de eerder genoemde derde plaats bezet in het tweede kwartaal van 2015, besteedt dezelfde krant  weinig woorden aan de oplopende inflatie, de tegenvallende groei en de keldering van de waarde van de waarde van de lira.
                Als tegenhanger hiervan kan de vernietigende column van Bülent Keneş in Today’s Zamanworden genoemd, een krant die om de terminologie van de regering te gebruiken ‘de parallelle staat’ vertegenwoordigt. Volgens Keneş stevent de Turkse economie, en daarmee Turkije, af op een catastrofe, veroorzaakt door het beleid van de AK-partij. Als de huidige trend zich voortzet, vervolgt hij, zal Turkije de aansluiting met de G20, het verbond van de twintig grootste economieën ter wereld, verliezen. Hij doorspekt zijn artikel met cijfermatige argumenten en hoewel het lastig is de correctheid van zijn cijfers waterdicht te toetsen, maakt zijn artikel in ieder geval duidelijk hoe een gedeelte van de vertegenwoordigers van het anti-regeringscontigent  tegen de economische situatie aankijkt, misschien het beste geïllustreerd door zijn laatste zin: “Erdoğan and his cronies live in luxury in extravagant palaces while Turkey’s economy is faltering. I just wanted you to know that”.

Met een hoe dan ook gepolariseerd debat in de Turkse media, waar feit en fictie nog wel eens door elkaar worden gebruikt, is het onmogelijk om aan te geven wie er nu exact ‘gelijk’ heeft. Wat echter  als een paal boven water staat is dat de huidige politieke en maatschappelijke onrust in Turkije vrijwel zeker een negatief effect heeft op een economie die ook zonder deze al niet meer zo gesmeerd liep.
                Dit wordt deels beaamd door Cevdet Yılmaz (de door Hürriyet tot ‘nieuwe keizer van de economie’ gedoopt vice-premier), hoewel hij ook hoop aan de horizon ziet. In een interview met Reuters vorige week antwoordde hij dat de verkiezingen van 1 november de huidige politieke situatie aanzienlijk zullen verbeteren, wat ook zijn positieve weerslag zal hebben op binnen- en buitenlandse investeringen en vertrouwen in de economie. 
                Voor een verbetering van de economische situatie komt het inderdaad aan op twee essentiële punten: relatieve rust én vertrouwen in Turkije. De vraag is echter of die terug zullen keren na de verkiezingen van 1 november, zoals Yılmaz suggereert. Er zijn nog heel wat onzekere factoren te benoemen: in hoeverre zal de strijd tussen de PKK en de Turkse overheid nog verder escaleren? Hoe zal de vluchtelingensituatie in het zuid-oosten van Turkije zich ontwikkelen, in combinatie met de aanwezigheid van Assad en Daesh/IS aan Turkije’s zuidgrens? Meer gericht op de verkiezingen zelf resteren de vragen: als er al verkiezingen komen op 1 november – immers, de mogelijkheid van het uitroepen van de noodtoestand kan niet worden uitgesloten – hoe zal het politieke landschap er dan uitzien? Zal de AK-partij meer of minder stemmen binnenslepen? Hoe groot zullen Demirtaş en zijn pro-Koerdische HDP worden? Zal de nationalistische MHP een grotere rol krijgen? Vragen die onmogelijk nu al te beantwoorden zijn, maar die niettemin relevant zijn voor het gissen naar het toekomstig verloop van de economie.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...