Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Gewaagde balanceeract Turks monetair beleid

3 februari 2011

Donderdag 20 januari 2011 verlaagde de Centrale Bank van Turkije (CBT) voor de derde maal in een maand de rentestand met een kwart procent, waardoor deze nu met 6,25% op het laagste punt ooit staat. Niet lang daarna, op maandag 24 januari, verhoogde de CBT de Required Reserve Ratio (RRR). Dit is de verhouding aan geld dat een bank verplicht in kas moet houden ten opzichte van de uitstaande leningen. Deze twee maatregelen hebben flink wat stof op doen waaien in (internationale) economische kringen, aangezien ze in theorie tegenovergestelde uitwerkingen hebben en het eindresultaat zodoende zeer onzeker is.

Rentestand
Het verlagen van de rentestand heeft als doel de Turkse Lira in waarde te verlagen om op die manier het handelstekort te verkleinen. Immers, als de rente laag staat wordt er minder buitenlands kapitaal aangetrokken. De internationale vraag naar de Lira wordt dan minder, waardoor de waarde van de Lira daalt ten opzichte van andere valuta.  Een lagere valuta is positief voor de handelspositie van een land, omdat de export op die manier goedkoper wordt voor andere landen. Turkije zal dan meer kunnen exporteren en kan zo het handelstekort verkleinen.

Een tweede doel was om investeringen voor zeer korte termijn, zogeheten hot money flows die erop gericht zijn op hele korte termijn te profiteren van verschillen in rentestanden in verschillende landen, in te perken. Dergelijke geldstromen brengen weliswaar voor korte tijd investeringen het land binnen, maar vergroten tegelijkertijd de kans op crisis op momenten van kapitaalvlucht. De investeringen kunnen namelijk op ieder moment worden teruggetrokken en brengen ontvangende landen als Turkije in een zeer afhankelijke positie. Sinds de wereldwijde economische crisis en het wegvallen van buitenlandse investeringen voor langere termijn, financiert Turkije en deel van de begroting door middel van dergelijke hot money flows. Hiermee loopt het een zeer groot risico en het is dus niet verbazingwekkend dat de CBT deze geldstromen enigszins in wil dammen.

Required Reserve Ratio
Het gevaar van de bovengenoemde renteverlaging is een toename van de inflatie. Een lagere rentestand zorgt er immers voor dat er meer geld in omloop is, waardoor het algemene prijsniveau stijgt. Turkije heeft wat betreft inflatie de laatste jaren een zeer gunstige ontwikkeling doorgemaakt, waarbij dit percentage eind vorig jaar met 6.3 procent op het laagste punt ooit stond. De CBT zal er alles aan gelegen zijn deze trend voort te zetten of de inflatie in ieder geval constant te houden. Om de dreiging van inflatie tegen te gaan verhoogde de CBT dus de RRR. Hierdoor zijn banken verplicht meer geld in kas te houden en dit voorkomt dat de geldvoorraad in al te grote mate toeneemt. Door de RRR te verhogen kan de rente laag blijven, zonder dat daarmee de inflatie te veel stijgt.

Koorddans
De CBT voert met deze zeldzame samenstelling van beleid een gevaarlijke koorddans uit. Wat betreft de rentestand voert het een expansief monetair beleid – meer consumptie en geld in omloop – om buitenlandse afhankelijkheid in te perken en het handelstekort te verkleinen. Anderzijds getuigt de verhoogde RRR juist van een restrictief monetair beleid om een dreigende inflatie te beteugelen. De CBT houdt vooralsnog vol dat het restrictieve beleid de overhand heeft, hetgeen ook bevestigd lijkt te worden door de inflatiecijfers.
Het risico blijft echter dat de lagere rentestand een exodus aan buitenlands kapitaal zal veroorzaken, waardoor ook investeringen voor de lange termijn het land zullen verlaten. Marktwaakhond Moody’s, die internationaal de kredietwaardigheid van partijen beoordeeld, is evenwel positief over het beleid. Hoewel het beleid niet zonder risico’s is, lijkt het vooralsnog succesvol.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...