Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

De Turkse economie na de verkiezingen

28 juni 2011

Het goede nieuws

De uitkomst van de parlements verkiezingen betekent dat Turkije een derde periode begint met de AK-partij aan het roer. De huidige meerderheid van de AKP (326 zetels van in totaal 550) is evenwel niet groot genoeg om de grondwet te veranderen zonder de steun van andere partijen in het parlement. Dat is waarschijnlijk gunstig voor degenen die bij voorkeur een geleidelijke en evenwichtige politieke ontwikkeling voor Turkije zien.

Voor de economische politiek betekent de uitslag dat het gevoerde beleid in grote lijnen zal worden voortgezet. Dat is in principe een uitstekend uitgangspunt, het beleid van de AK partij heeft de groei van de Turkse economie in de afgelopen twee regeringsperiodes duidelijk bevorderd en de inflatie teruggebracht tot een aanvaardbaar niveau. Ook heeft de financiële sector in Turkije de recente crisis zonder ernstige problemen doorstaan.

En de minder gunstige ontwikkelingen
Daarbij zijn er echter enkele duidelijk zwakke punten in de Turkse economie die de aandacht vragen.

Een heel belangrijk probleem is het grote tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans of om de internationale term te gebruiken, het Current Account Deficit, CAD. In de maand april bedroeg het tekort bijna $10 miljard en voor het hele jaar 2011 wordt geschat dat het CAD in de orde van grootte van $70 miljard zal liggen, ofwel ongeveer 9% van het Bruto Nationaal Product (BNP) van het land. Dit wordt voor een goed deel gefinancierd door leningen uit het buitenland met een korte looptijd.

De oorzaak van het tekort ligt in de eerste plaats bij de import van hoogwaardige technische producten, zoals vliegtuigen en helikopters en daarnaast consumenten elektronica zoals mobiele telefoons, laptops en digitale camera’s. Ook is Turkije een grote netto importeur van energie, met name olie. Het zal niet eenvoudig zijn om in een periode van economische voorspoed de importen terug te brengen tot een niveau waarbij het CAD het niveau van maximaal 5 - 6% van het BNP bereikt dat op de langere termijn nodig is voor een evenwichtige groei.

De export is in de laatste jaren wel gegroeid en Turkse bedrijven zijn actief om nieuwe markten te openen in het nabije oosten en in Afrika. De onrust in landen als Libië en Syrië heeft echter op dit ogenblik ook gevolgen voor de Turkse export. Het toerisme heeft zich daarentegen gunstig ontwikkeld en leverde in de eerste 4 maanden $2,75 miljard netto op, een stijging met 30%.

De pogingen om met het monetaire beleid de vraag enigszins terug te brengen hebben tot dusver niet erg veel effect gehad. De verwachting is dat de Centrale Bank in de komende maanden de basisrente zal verhogen, die tot dusver laag is gehouden om kapitaalinvoer uit het buitenland te ontmoedigen. Er zullen echter hardere maatregelen nodig zijn wil de Turkse economie een “zachte landing” maken en een nieuw evenwicht bereiken. Dat zou waarschijnlijk een wat langzamer groei kunnen betekenen gedurende de komende kwartalen. Dat er ernstige problemen zijn in de Turkse economische situatie is ook in de internationale media uitvoerig aan de orde, waarbij koppen als “overheated” worden gebruikt.

Het is echter de vraag of een duidelijk beleid om deze problemen te corrigeren,, hoe wenselijk ook vanuit een economisch oogpunt, in de politieke situatie aanvaardbaar zal blijken.

Een onderwerp dat de laatste tijd ook terecht meer aandacht krijgt is lage opbrengst van de directe belastingen. Het aantal werkenden in Turkije wordt geschat op 23 miljoen ( waarvan 9 - 10 miljoen in de “informele sector”). Uit onderzoek blijkt dat daarvan slechts 20% directe belasting betaalt. De belasting moraal is dus laag. Enigszins verrassend is wel dat 44% van de belastingambtenaren zegt er begrip voor te hebben dat er geen belasting betaald wordt. In ieder geval is er duidelijk een noodzaak om veel meer aandacht aan te besteden aan de overheidsfinanciën.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...