Het Turkije Instituut is sinds eind 2015 gesloten. Aanleiding tot dit besluit was het gebrek aan perspectief op nieuwe fondsen, mede in het licht van de ontwikkelingen in Turkije. De website (turkije-instituut.nl) is nog wel toegankelijk als informatiebron. Hierdoor zal althans een deel van de expertise die in de afgelopen acht jaar is opgebouwd behouden blijven.

Analyse: Nog steeds een (te?) grote economische groei

Turkije Instituut | februari 2012

Na een economische groei van 10,2% in het eerste halfjaar van 2011 was de verwachting dat de toename in de tweede helft van het jaar wat minder zou zijn. Dat was met 8,2% weliswaar het geval, maar met een groeipercentage van 9,6% over de eerste 9 maanden bleef Turkije, na China, ‘s werelds snelst groeiende economie. De groei is vooral een gevolg van de binnenlandse vraag; de export bleef ongeveer op hetzelfde peil. 

Het is inmiddels wel duidelijk dat er een toenemend risico is op oververhitting en dat er maatregelen moeten worden genomen. De officiële Turkse schatting voor de groei in 2012 is 4 % en het IMF noemt 2%. Een dramatische daling als in 2008/9 ligt niet in de lijn der verwachting en het perspectief op de langere termijn blijft goed. De terugval in de groei wordt niet gezien als een “harde landing” maar als tijdelijk en mede veroorzaakt door de verslechtering van de wereldwijde economische vooruitzichten. De doelstellingen van de Turkse regering op de lange termijn blijven ambitieus:  zo is de officiële doelstelling voor 2023, wanneer de Republiek 100 jaar bestaat, om tot de top 10 economieën van de wereld te behoren.

Stijgend tekort en inflatie
De grootste zorg op economisch gebied is nog steeds het tekort op de lopende rekening van de betalingsbalans. Dat ligt op dit moment met $ 80 miljard op ongeveer 10% van het bruto nationaal product. Algemeen wordt voor opkomende economieën een niveau van ongeveer 5% nog aanvaardbaar gevonden, hogere tekorten zijn doorgaans moeilijk te financieren. Ook in Turkije is de financiering van het tekort steeds moeilijker; slechts 15% wordt gedekt door directe investeringen uit het buitenland, met name de Europese Unie. De rest komt uit de buitenlandse reserves van de Turkse Centrale Bank of uit kortlopende buitenlandse leningen. Veel commentatoren uit de financiële wereld hebben inmiddels hun bezorgdheid geuit over de financiële ontwikkelingen in Turkije. Zo is het IMF in een rapport van 7 december 2011 zeer kritisch over het beleid van de Turkse Centrale Bank.

Dit alles heeft ook een stijgende inflatie als gevolg. Op het ogenblik ligt deze rond de 10 % op jaarbasis, een percentage dat al in de gevarenzone ligt. Deskundigen menen ook dat het arsenaal van maatregelen dat nu wordt ingezet om commerciële banken onder controle te houden ontoereikend is. De nominale rente is met 5,6% erg laag; bij de huidige inflatie is de reële rente dus sterk negatief. In politieke kringen wordt de relatief lage rente soms in verband gebracht met een uitspraak van premier Erdoğan: hij beweerde dat op langere termijn de rente naar 0 % zou moeten gaan, wellicht om in lijn te komen met het Islamitisch denken over dit onderwerp.

Stabiele export, stagnerend EU-proces

De export is redelijk op peil gebleven. Het aandeel van het Midden-Oosten in de Turkse export is in de laatste vijf jaar van 14% naar 20% gestegen. Hoewel de recente ontwikkelingen in Libië en Syrië een negatieve invloed hebben, is de handel met Egypte recentelijk weer toegenomen. De export naar de EU groeide iets, met name naar Duitsland, maar de totale handelsbalans met de EU blijft duidelijk negatief voor Turkije.

In de onderhandelingen tussen de EU en Turkije zijn op dit ogenblik vrijwel geen hoofdstukken waarover beide partijen kunnen en willen spreken. De Turkse weigering om het komende Cypriotische EU-voorzitterschap te erkennen heeft de problemen rondom de onderhandelingen verder vergroot. Volgens diverse recente analyses over de stand van zaken is de heersende mening dat de huidige situatie, met een de facto afwijzing van een volledig lidmaatschap door Duitsland, Frankrijk en enkele kleinere lidstaten, betekent dat in de voorzienbare toekomst Turkije geen volwaardig lid van de Europese Unie zal worden.

Zorgelijke corruptie
Transparency International, een organisatie die zich onder andere bezighoudt met het meten van de corruptie, heeft haar laatste index gepubliceerd. Deze wordt vaak beschouwd als de maatstaf voor de mate van corruptie in een land, hoewel de methodologie niet geheel onomstreden is. Turkije heeft in deze rangorde een teleurstellende 129e plaats. Het slechtst geklasseerde EU-land is Griekenland met een 80e plaats. Het is duidelijk dat hier nog een belangrijke uitdaging voor de Turkse overheid en het bedrijfsleven ligt.

Blogs

Turkije Instituut sluit zijn deuren
Turkije Instituut sluit zijn deuren
Nieuw Turks kabinet, Turkse rechtsstaat verder onder druk
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Turkije haalt Russisch vliegtuig neer, internationale coalitie tegen Daesh/IS lijkt te klappen
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Voortgangsrapport 2015: EU tikt Turkije op de vingers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Aan het roer: de grondwet en de economie als AKP's hoofdpijndossiers
Lees meer...