Algemene verkiezingen 2015

Op zondag 7 juni a.s. zullen in Turkije algemene verkiezingen worden gehouden. Naar verwachting zal de regerende AK-partij voor de vierde keer op rij als winnaar uit de bus komen. Hun machtspositie is daarmee vrijwel onaantastbaar geworden, ook omdat de eerste rechtstreekse presidentiële verkiezingen in augustus 2014 resulteerden in een overwinning voor toenmalig Premier en partijleider, Tayyip Recep Erdoğan. De oppositie is hopeloos verdeeld in een seculier fractie (1/4 van de stemmen), een Koerdische partij (6%) en een nationalistische partij, die 13% van de stemmen binnenhaalde. Met elkaar zijn deze partijen wegens verregaande ideologische geschillen niet in staat een vuist tegen de regering te maken.

Kortom, zo op het eerste oog weinig spannende verkiezingen. De zaak ligt echter wat gecompliceerder omdat de AK-partij dit keer uit is op een 2/3 meerderheid van de 550 te vergeven zetels in het parlement, teneinde de Grondwet te kunnen wijzigen. Om die meerderheid te behalen heeft de partij de steun van de Koerden nodig, die goed zijn voor ca 14-18% van de stemmen. Veelal gaan die voor een belangrijk deel naar de pro-Koerdische partij, momenteel is dat de HDP.  Óf de AKP die Koerdische stemmen aan zich kan binden hangt geheel en al af van de vorderingen die worden gemaakt met het z.g. Koerdische vredesproces. Als de Koerdische kiezers menen dat hun wensen in dat proces (grote mate van politieke en culturele autonomie, vrijlating van hun leider Öcalan, amnestie voor Koerdische gevangenen) door de AKP/regering gehonoreerd zullen worden, dan kan een deel van de Koerden besluiten op de regeringspartij te stemmen en níet op de pro-Koerdische partij. Die is namelijk in de ogen van veel conservatieve Koerden nét iets te modern.

Het Koerdische vredesproces is al jaren hét hoofdpijndossier van de AKP (er zijn er meer).  De crisis in de regio speelt hierbij een cruciale rol. De opmars van IS is in feite vooral gestopt door het optreden van Koerdische peshmerga’s. Een goed, c.q. sterk imago van de Koerden in het algemeen versterkt ook de positie van Koerdische politici in Turkije. Dat maakt het onderhalen met hen lastiger. De Turkse regering moet dan naar de smaak van de nationalisten (een sterke factie binnen de AKP) te veel concessies doen, waardoor het vredesproces stagneert. Alleen hierdoor al zijn de komende verkiezingen toch interessant.

Daarnaast speelt Turkije een cruciale rol in de talloze regionale conflicten, reden waarom zowel de VS als Europa/de EU de relaties met het land niet te veel willen belasten. De toenemende autocratische tendensen en de druk op burgerlijke vrijheden vormen samen met de 100 jaar herdenking van de Armeense genocide continue conflictpunten tussen de bondgenoten. Velen binnen en buiten Turkije vrezen dat de aanstaande verkiezingen in juni wel eens de laatste echte vrije verkiezingen in Turkije kunnen zijn. Er is, kortom, veel buitenlandse aandacht voor de Turkse gang naar de stembus op 7 juni.


Uitslag: Grafieken en kaarten