Turkije en de Europese Unie

Sinds december 1999 heeft Turkije de status van kandidaat-lid van de Europese Unie, evenals Kroatië en Macedonië. De onderhandelingen over het volledige lidmaatschap werden eind 2005 geopend (na het besluit van de Europese Raad op 3 oktober van dat jaar). Een jaar later werden de besprekingen min of meer stopgezet. Tot voor kort verkeerden de besprekingen tussen Turkije en de EU in een impasse. Nadat de voorzitterschap van de Raad (van de EU) in 2012 werd overgenomen door Cyprus, een land dat door Turkije niet erkend wordt, heeft Turkije alle onderhandelingen gedurende zes maanden geblokkeerd. In de tussentijd is niet verder onderhandeld. Op 26 juni 2013 zouden de onderhandelingen na een lange tijd weer gestart worden. Vanwege de anti-regeringsprotesten in de zomer van 2013 besloot Duitsland, gesteund door Nederland en Oostenrijk, de heropening van de onderhandelingen echter uit te stellen tot na de publicatie van het voortgangsrapport van Turkije op 16 oktober 2013. Aan de hand van het rapport wordt bepaald of de onderhandelingen gestart kunnen worden.

Door de grote veranderingen die Turkije de afgelopen tien jaar heeft meegemaakt en de trage onderhandelingen verliest de EU steeds meer aan populariteit in Turkije. Volgens recente opiniepeilingen is slechts 44% van de ondervraagden voorstander van toetreding. (In Europa is nog maar 20% van de ondervraagden voorstander van Turkse toetreding.)  De Turkse onwilligheid wordt veroorzaakt door een aantal factoren. Het feit dat Turkije al decennialang in de wachtkamer zit is onverteerbaar voor de Turken en is daardoor het beeld gecreëerd dat de EU met twee maten meet. Landen in Midden- en Oost-Europa die tot 1989 communistisch waren zijn inmiddels toegetreden tot de EU. Kroatië begon in 2005 tegelijkertijd met Turkije aan de onderhandelingen en is sinds juni 2013 de 28e lidstaat. Ook de schuldencrisis in de eurozone en het succes van de Turkse economie heeft de zelfvertrouwen in het land doen toenemen.

Hoe zal het verlopen met de toetredingsonderhandelingen? Welke obstakels zijn er? En welke argumenten spelen een rol in de discussie over het al dan niet toetreden van Turkije tot de Unie? Dit zijn een aantal vragen die in dit dossier behandeld worden.