De AK-partij

De AK-partij, de Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling (Adalet ve Kalkınma Partisi), is het belangrijkste Turkse politieke fenomeen van het afgelopen decennium. De AK-partij (AKP) heeft een absolute meerderheid in het Turkse parlement en vormt sinds november 2002 een eenpartijregering. Na de landelijke verkiezingsoverwinning van juni 2011 begon de partij aan haar derde termijn. De in de eerste regeerperiode (2002-2007) doorgevoerde economische en politieke hervormingen leverden de AKP in binnen- en buitenland veel goodwill op. De tweede regeerperiode (2007-2011) werd grotendeels gekenmerkt door stagnerende hervormingen, binnenlandse polarisatie en een assertief buitenland beleid. Hoewel de AKP bij de gemeentelijke verkiezingen in maart 2009, mede als gevolg van de economische recessie, relatief minder stemmen verwierf bleef het ook toen de grootste partij. Daarentegen wist de partij bij de landelijke verkiezingen in juni 2011, voor de derde keer op rij in dergelijke verkiezingen, haar winstpercentage te vermeerderen naar 49,8%. Zodoende domineert de AKP, onder het charismatische leiderschap van Premier Erdoğan, al meer dan 10 jaar de Turkse politiek.

Sinds de oprichting van de AKP (augustus 2001) wordt betwist waar de partij voor staat. Enerzijds wordt de AKP beschouwd als een voortzetting van eerdere islamitische partijen, anderzijds profileert de AKP zich als een brede sociaalconservatieve partij. Hoewel de AKP zich bovendien profileerde als uitdager van het politieke systeem, zou het primaat van de staat vis-à-vis de burger ook voor de AKP niet ter discussie staan. Toenemende sociale druk om te conformeren en het ook door de AKP gedemonstreerde primaat van de staat zou vooral de positie van het individu in de Turkse samenleving verzwakken. De ambiguïteit wordt gevoed door de gelijktijdige toepassing van nationalistische beginselen, moslimwaarden en westerse concepten zoals marktliberalisme en EU-lidmaatschap. De integratie van deze uiteenlopende ideeën in een politieke partij wordt de Turkse synthese genoemd.