Egypte

Egypte behoorde vijf eeuwen lang tot het Ottomaanse Rijk, waarin Caïro een belangrijk economisch en cultureel centrum was. Hoewel beide landen vrijwel direct na de oprichting van de Republiek diplomatieke betrekkingen aangingen, onderhielden ze geen nauwe banden. Beide landen maakten deel uit van twee verschillende werelden, aangezien Turkije zich naar de doctrine van Atatürk (“vrede in eigen land, vrede in de wereld”), nauwelijks met het Midden-Oosten bemoeide. Egypte op zijn beurt zag Turkije als een “agent van het Westen”. Naast het nieuwe beleid dat de AKP het laatste decennium voerde, met zijn soft power en recentelijk ook de verwijdering van Israël, zorgde ook de veranderende geopolitieke situatie ervoor dat Turkije en Egypte rap nader tot elkaar kwamen. De vernietigende Irak-oorlog zorgde ervoor dat de invloed van Iran in de regio sterk groeide, iets waar noch Egypte, noch Turkije bij gebaat was. Beide landen zien graag een stabiel Midden-Oosten, dit in tegenstelling tot Iran.

Na wederzijdse staatsbezoeken van de Turkse president Sezer en Mubarak in 2005 en 2007 besloten beide landen tot een strategisch partnerschap gericht op energiesamenwerking. In 2007 werd ook een vrijhandelsverdrag van kracht waarmee de handel snel groeide. Nadat de massale volksopstand op het Tahrirplein ontstond sommeerde Erdogan als één van de eerste internationale leiders Mubarak te vertrekken of te luisteren naar z’n volk. Terwijl andere internationale leiders weifelend hun afwegingen maakte, sprak Erdogan zich in het Turkse parlement in niet mis te verstane bewoordingen uit voor de protestanten (en hun eisen) en tegen Mubarak. Dat leverde hem uiteraard veel welwillendheid op en toen hij Egypte in september 2011 met meer dan 200 zakenlieden in zijn kielzog bezocht, repten media van een ontvangst als die van een popster. Hij sprak over de rol van religie in het publieke domein, terwijl de zakenlieden deals beklonken.  In de daaropvolgende periode ontwikkelde de AKP een nauwe band met de Moslimbroederschap, die als traditioneel goed georganiseerde partij kwam bovendrijven en met Mohammed Morsi de eerste gekozen Egyptische president leverde.

Naast Tunesië is Egypte het voornaamste land in het Midden-Oosten waar Turkije zijn wens een model- en gidsland te zijn en zijn soft power effectief kan aanwenden. Desalniettemin zijn er in Egypte steeds vaker sceptische geluiden te horen over het  seculiere karakter waarmee Islam sinds het ontstaan van de republiek in Turkije wordt bedreven. Bovendien bekijkt Egypte het assertieve buitenlands beleid van Turkije met argusogen. Als bakermat van het pan-Arabisme zien Egyptenaren zich als onbetwiste leiders van de Arabische wereld, een rol die Turkije – hoewel niet Arabisch – de afgelopen jaren heeft geprobeerd over te nemen. Uiteindelijk lijkt het pragmatisme toch de overhand te hebben. Turkije kan Egypte als afzetmarkt goed gebruiken, terwijl Egypte blij is met de Turkse investeringen. Samenwerkingsverbanden in de energie- (Turkije wil graag z’n gastoevoer diversificeren) en veiligheidssector kwamen reeds tot stand. Daarnaast verschafte Turkije Egypte een lening van twee miljard dollar om de noodlijdende economie uit het slop te trekken. 

De verkiezingen in Egypte van maart 2012 werden gekenmerkt door een lage opkomst, namelijk 43,4%. De Moslimbroeders ontvingen echter de meeste stemmen en op 2 augustus werd de Regering Morsi geïnstalleerd. In de Turkse premier Erdoğan vonden zij een politieke medestander. Na ruim een jaar van maatschappelijke onrust en politieke onzekerheid maakte een militaire coup in juli 2013 een einde aan het weinig succesvolle bewind van Morsi.

Regerend Generaal al-Sisi is door Turkse politici beschreven als een tiran. In de niet aflatende steun voor Morsi werd de angst van de AKP zichtbaar: na democratische verkiezingen afgezet te worden door de militairen. Deze houding zette de relaties met het nieuwe regime van al-Sisi op scherp en in november 2013 werd de Turkse ambassadeur uitgewezen, nadat Ankara was beschuldigd van bemoeienis met Egyptische binnenlandse zaken.

Uit uitspraken die Erdoğan heeft gedaan tijdens de Algemene Vergadering van de VN in september 2014 blijkt dat Turkije zich nog steeds niet heeft verzoend met het verdrijven van de Moslimbroederschap in Egypte. Dit zorgt ervoor dat de spanningen tussen de landen zullen blijven bestaan, temeer daar de Moslimbroederschap als terreurorganisatie is verklaard.


1 2 3 4 Last »